Fareler ve İnsanlar, okura önce umut veren, bu umudu sayfalar boyunca dikkatlice koruyan ve ardından insan doğasının acımasız gerçekliğiyle onu paramparça eden kitaplardan biri…

Hikaye, Kaliforniya’da çiftlik işçisi olarak çalışan ve bir işten diğerine sürüklenen George ve Lennie isimli iki yalnız adamı takip ediyor. Lennie fiziksel olarak güçlü ama zihinsel olarak kırılgan biri. Dünyayı çocukça bir saflıkla algılıyor ve yumuşak şeylere dokunmaya karşı engel olamadığı bir takıntısı var. Bu masum görünen dürtü ise çoğu zaman felaketlere yol açıyor. George ise ona rehberlik eden, onu koruyan ve aynı zamanda ona tutunarak kendi yalnızlığını bastırmaya çalışan biri.

George ve Lennie’yi ayakta tutan şey ise ortak hayalleri. Onlar bir gün kendilerine ait küçük bir çiftlik satın almak ve özgür bir hayat kurmak istiyorlar. Özellikle Lennie’nin tavşan yetiştirme hayali roman boyunca umudun sembolü haline geliyor. Steinbeck bu hayali öyle sıcak ve inandırıcı anlatıyor ki, okur da bir noktada gerçekleşeceğine inanmak istiyor… Karakterlerimizin yeni geldikleri çiftlikte tanıştıkları insanlar, dönemin yalnızlığını ve umutsuzluğunu farklı biçimlerde temsil ediyor. Olayların kırılma noktası ise, Curley’nin karısıyla yaşanan trajedi oluyor. O andan itibaren romanın tonu tamamen değişiyor ve Steinbeck okuru kaçınılmaz sona doğru hızla sürüklüyor.

Yazarın anlatımı her zamanki gibi son derece güçlü ve sinematik. Metin diyaloglarla ve aksiyonla ilerliyor. Sahneler hızlı, yoğun ve canlı hissettiriyor, hatta neredeyse bir tiyatro oyunu gibi kurgulanmış. Belki de bu yüzden çok sayıda sahne ve sinemaya uyarlanması bulunuyor.

Eserin can alıcı noktası ise George’un aslında özgür olma şansı varken Lennie’yi geride bırakmaması. George, Lennie’ye yalnızca bakmak zorunda olduğu biri gibi davranmıyor. Onu kendi yalnızlığının, vicdanının ve insan kalabilme çabasının bir parçası olarak görüyor. Steinbeck burada okura, insanın en temel ihtiyacının özgürlükten çok ait hissetmek olduğunu gösteriyor. George için Lennie bir yük olsa da aynı zamanda onun dünya ile tek gerçek bağı.

Fareler ve İnsanlar, kısa olmasına rağmen etkisi uzun süre geçmeyen romanlardan biri. Şu alıntı ile bitsin; “İnsanın yüreğinin iyi olması için akla ihtiyacı yoktur.”