Ay, şahane bir Romantizm taşlaması bu kitap. Çok, çok güzel.

Honoré de Balzac’ın en önemli romanlarından Vadideki Zambak, ilk bakışta imkansız bir aşk hikayesi gibi görünse de, satır aralarında Romantik dönemin duygusal aşırılıklarını sorgulayan güçlü bir anlatı. Roman, Félix de Vandenesse’in sevgilisi Natalie’ye yazdığı uzun bir mektupla başlıyor. Natalie, ilişkilerini ilerletmeden önce Félix’in geçmişini öğrenmek istiyor. Ancak karşılaştığı şey, genç adamın Henriette’e duyduğu derin ve saplantılı aşkı anlattığı, neredeyse iki yüz sayfalık bir itiraf…

Félix, çocukluğunda yaşadığı sevgisizlik ve dışlanmışlığın etkisiyle kendisini sürekli mağdur olarak gören bir karakter. Anlatısı çoğu zaman okuru kendi tarafına çekmeye çalışsa da, Balzac bu tek taraflı bakışın ardındaki bencilliği ve romantik yanılsamaları ustalıkla görünür kılıyor. Henriette ile kurduğu ilişki de iki yaralı ruhun birbirini besleyen duygusal çıkmazına dönüşüyor.

Roman romantik aşkı yüceltmek yerine onun aşırılıklarını ironik bir bakışla ele alıyor ve bunu müthiş zekice yapıyor. Félix’in büyük tutkuları, abartılı söylemleri ve kendisini kahramanlaştırma çabası, Balzac’ın ince mizahıyla sürekli sorgulanıyor. Özellikle romanın sonunda Natalie’nin verdiği cevap, okurun tüm anlatıyı farklı bir açıdan değerlendirmesini sağlıyor. Balzac okura, gerçek sevginin yalnızca yoğun duygulardan ibaret olmadığını hatırlatıyor.

Romantizmin sağlıksızlığı, insanın kendini aldatma eğilimi ve duyguların gerçeklikle ilişkisi ancak bu kadar güzel anlatılabilirdi sanırım. Çok, çok sevdim. Bir alıntı ile bitireyim isterim;

“İnsanlarda gerçekleşmeyecek umutlar uyandırmayın..”